Lời mở đầu & Giới thiệu Background

Mình ấp ủ giấc mơ du học từ lúc còn rất nhỏ, khoảng 9 tuổi, khi lần đầu tiên nhà mình có TV màu. Hôm đó ngồi xem trực tiếp cuộc thi Robocon ở Hồng Kông, nhìn các sinh viên Việt Nam thi đấu cùng sinh viên quốc tế, mình còn nhớ bố ngưỡng mộ họ lắm - vì họ giỏi, và vì họ được ra nước ngoài. Không biết suy nghĩ đó đến từ đâu, nhưng mình quay sang bố và nói một câu khiến bố vừa bất ngờ vừa phá lên cười: "Sau này con cũng sẽ đi du học."

Bây giờ thì du học đã phổ biến lắm rồi. Nhưng gần 20 năm trước, đó là điều gần như ngoài tầm với người bình thường. Đó đã từng là điều gần như chỉ dành cho thiên tài, người rất may mắn, hoặc gia đình cực kỳ khá giả. Vậy mà một đứa trẻ 9 tuổi ở làng quê nghèo Hà Nam (Ninh Bình mới), lớn lên với truyền thống làm ruộng, lại ấp ủ giấc mơ đó. Mình cũng không hiểu tại sao, nhưng chính suy nghĩ từ hồi nhỏ ấy đã biến điều tưởng như viển vông thành hiện thực.

Tuổi thơ mình không dễ dàng, cả về vật chất lẫn tinh thần. Có những trải nghiệm đến giờ mình vẫn thấy khó để mở lòng chia sẻ với người khác, và thậm chí không dễ vượt qua với bất kỳ đứa trẻ nào. Nhưng ai cũng có khó khăn của riêng mình, và chính những thử thách đó đã hình thành con người mình, giúp mình trưởng thành theo nhiều cách.

Bố mẹ mình làm việc rất chăm chỉ để nuôi 5 đứa con đi học, để có cơm ăn mỗi ngày. Nên việc được bố mẹ kèm học là thứ xa xỉ lắm. Như nhiều đứa trẻ nông thôn khác, mình học ở các trường làng, nơi không phải là môi trường lý tưởng để thành công trong học thuật. Nhưng mình đọc được nhiều câu chuyện về những con người vĩ đại xuất phát từ hoàn cảnh còn khó khăn hơn, nên mình không coi đó là rào cản.

Thời gian rảnh hay dịp hè, mình không đi học thêm hay học năng khiếu như trẻ thành phố. Mình tự chơi với bạn, chơi cầu lông, đồ hàng, làm hàng thêu kiếm vài nghìn phụ bố mẹ. Thậm chí còn rủ bạn hái rau má, bắt ốc đem bán. Dù chẳng được bao nhiêu, nhưng đó là những ngày mình thích.

Mình không có nhiều lợi thế để lọt top 1% xin học bổng: không học thông minh xuất chúng, cũng không được học ở những nơi tốt nhất. Nhưng mình may mắn có một tâm trí tò mò và sức mạnh vượt khó được rèn từ khó khăn tuổi thơ. Hai thứ đó đã giúp mình vượt qua kỳ thi đại học, đậu vào trường Ngoại Thương - một môi trường tốt để phát triển và định hướng trải nghiệm quốc tế. Khi được nghe nhiều về chuyện mọi người đi nước ngoài, đặc biệt là những người mình quen biết, dần dần mình hình thành niềm tin rằng mình cũng có thể làm được.

Nhưng chỉ có niềm tin thôi là chưa đủ. Vì không có chiến lược hợp lý, mình đã phải nộp hồ sơ ba lần mới được đi chương trình trao đổi tại Ngoại Thương. Chương trình trao đổi thường không quá khó, nhưng mình vẫn phải mất 3 năm vật lộn cuối cùng mới đậu. May là lúc đó gia đình mình đã bớt khó khăn hơn và có thể chi trả một khoản không lớn để mình sống 4 tháng ở Hàn Quốc vào năm 2018.

Lần đầu ra nước ngoài học đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống của mình và thôi thúc mình tìm thêm các trải nghiệm thú vị ở các nước khác nhau. Sau thất bại đầu tiên khi nộp học bổng thạc sĩ trường Kaist (Hàn Quốc) năm 2019, mình không muốn lặp lại lỗi cũ khi nộp hồ sơ du học vào năm 2020. Lần này, mình tiếp cận với chiến lược hợp lý hơn, kiên nhẫn hơn, và chỉ nộp hai hồ sơ và đậu cả hai: học bổng chính phủ Hàn Quốc và học bổng trường Trento ở Ý.

Bây giờ, ở tuổi 29, mình đã đặt chân đến gần 20 quốc gia và trải nghiệm hệ thống giáo dục và việc làm ở 4 môi trường quốc tế: Hàn Quốc, Ý, Pháp và Hà Lan. Những khó khăn tuổi thơ chính là thứ giúp mình đủ kiên cường để vượt qua 418 lần xin việc ở Hà Lan, và giờ mình đang làm ở phòng kinh doanh một công ty công nghệ tại đây. Cũng chính những thất bại ấy đã khiến câu chuyện của mình được lên báo Kênh 14, Cafe F và Dân Trí. Nhìn lại, mình nhận ra thất bại và khó khăn về dài hạn mang lại cho mình nhiều thứ lắm, đôi khi còn nhiều hơn cả thành công.

Hồi nhỏ, với mình, việc ra nước ngoài là điều thật sự xa xỉ. Vậy mà bây giờ, mình đã có thể đưa bố mẹ đi du lịch nước ngoài - điều mà hồi đó mình không dám nghĩ tới. Mình biết, với nhiều người, đó chưa phải là điều gì to lớn. Nhưng với một đứa trẻ lớn lên ở làng quê nghèo, trải qua đủ thứ khó khăn - thì du học đã thay đổi cuộc đời mình theo rất nhiều cách.

Mình viết cuốn sổ tay này không phải để dạy bạn, cũng không có ý giáo điều, vì thật ra mình chẳng dạy được ai cả. Mình chỉ có thể chia sẻ cảm hứng, những ý tưởng hay, những mẹo nhỏ và hành trình săn học bổng mà mình đã thực sự thử và thấy hiệu quả. Nếu điều đó giúp được ai đó thay đổi cuộc đời, giống như mình từng được thay đổi, thì còn gì đáng quý hơn nhỉ?

Vì vậy, mình gom hết những gì rút ra được để viết lại ở đây: từ cách trang bị tư duy đúng đắn, lên chiến lược săn học bổng, cho đến cách xây dựng hồ sơ - bao gồm cả ví dụ về lần mình chuẩn bị trọn bộ hồ sơ và đậu học bổng chỉ trong 7 ngày. Thất bại lần đầu đã cho mình hiểu một điều quan trọng: săn học bổng không phải chuyện may rủi, mà hoàn toàn có thể chuẩn bị và "chiến lược hóa".

Nhưng cuốn sổ tay này không chỉ nói về chiến lược và cách làm. Mình cũng sẽ kể thêm cho bạn nghe về cuộc sống du học - từ những trải nghiệm văn hóa ở từng nước, cách tận dụng học bổng Erasmus để vừa đi được thêm nhiều nơi, vừa mở ra cơ hội thực tập mà gần như không tốn tiền, cho đến chiến lược để tăng cơ hội làm việc tại châu Âu. Mình tin rằng khi hình dung được một bức tranh chân thực ở bên kia, bạn có thể nuôi dưỡng giấc mơ du học một cách lâu dài và bền vững.

Và trên hết, mình muốn bạn tin điều này: học bổng không chỉ dành cho thiên tài hay con nhà giàu. Cơ hội du học rộng hơn bạn nghĩ rất nhiều. Hy vọng rằng khi đọc hết cuốn sổ tay này, bạn không chỉ có thêm những bí quyết săn học bổng, mà còn có thêm niềm tin: nếu một đứa trẻ làng quê nghèo còn biến được giấc mơ du học thành hiện thực, thì bạn cũng hoàn toàn có thể. Cuốn sổ tay này sẽ là bước đầu tiên giúp bạn tiến gần hơn đến cánh cửa ấy.